Bovenlichten en snijramen in Nederland

Middeleeuwse metseltekens Belgie 2.3-2 Antwerpen

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Oevel
 
De Sint-Michielskerk van Oevel heeft een laatgotische toren, vermoedelijk uit de 15e eeuw. De toren is een goed voorbeeld van Kempense baksteengotiek. De kerk zelf is gebouwd in neogotische stijl en dateert uit 1870.
 

belgie021-oevel-kl.jpg
Oevel, gemeente Westerlo

Op de steunbeer een kleine ruit, mogelijk steunend op een wijdingskruisje.

belgie020-oevel-kl.jpg
Oevel St Michielskerk

Herentals: Begijnhof

Het Herentalse Begijnhof is een van de oudste begijnhoven van het oude hertogdom Brabant en van de Kempen. Het werd reeds opgericht voor 1266 en dit tegenover het oude Gasthuis.

Het oorspronkelijke begijnhof was een groot hof dat in 1470 ruim 300 begijnen telde.
Om strategische redenen werd het oude Begijnhof tijdens de Tachtigjarige Oorlog in 1578 door het Staatsgarnizoen gesloopt. Nadat het Spaanse gezag te Herentals was hersteld, gaf de magistraat in 1590 de toelating om het Begijnhof opnieuw op te richten. Daar beleefde het Begijnhof een nieuwe, relatieve bloei. In 1951 werd te Herentals de laatste begijn geprofest. Nu leeft er spijtig genoeg geen enkele begijn meer.
Langs de Begijnenstraat betreedt men het Begijnhof door de overwelfde doorgang van het poortgebouw. De gevel draagt het jaartal 1622 en in de nis staat een verweerd beeld van de Heilige Begga (of Catharina).

belgie028herentals-kl.jpg
Herentals poortgebouw Begijnhof buitenzijde

We staan hier voor het begijnhof van Herentals. Wat zien we?
Midden een kalvariekruis met daardoorheen een later ingemetseld venster.
Aan de buitenzijde een teken dat we wel vaker tegenkomen nl. de combi van maalkruis en ruit. Mogelijk betekent de combi: moge het goede vruchten geven en het kwade van ons wegblijven. De rechter is binnenin van stippen voorzien.
En dan zijn er nog een tweetal harten op een soort van voetstuk geplaatst, een grotere rechts en links nog een iets kleinere. Links is dan nog een soort miskelk te zien.

bron: Begijnhof_brochure-J-COOLS.pdf
herentals-begijnhof-buitenzijde.jpg
Herentals: Begijnhof huidige situatie poortgebouw buitenzijde

En ben je eenmaal binnen en kijk je dan om dan zijn er nog meer tekens.
Er is links achter een regenpijp een toverknoopachtig teken, dat ook al als geploegde akker wordt aangeduid.
Dan is er een groot samengesteld werk, wat op te vatten is als een reuze toverknoop waarin maalkruis en ruit maximale zeggingskracht krijgen. Dan komt de normale toverknoop.
En dan rechts het hexagram. Dit teken werd bij veel volken aangetroffen en is pas sinds de 15e/16e eeuw ook specifieker een joods teken geworden. Mogelijk begon dat hier ook al voelbaar te worden en kende men er een kracht aan toe van Goddelijke bescherming.
 
Elk teken is uniek. Dit wijst er sterk op dat in die tijd nog aan de specifieke magische kracht van elk teken geloof gehecht werd.
 
Kortom als je dit bekijkt werd er bij de bouw van het nieuwe Begijnhof alles aan gedaan om duivelse invloeden buiten te houden en goddelijke bescherming en zegen aan te trekken.
 
Lees alles over begijnen, begijnhoven en dit speciale hof in Herentals op Begijnhof van Herentals.

belgie030herentals-kl.jpg
Herentals: Begijnhof: binnenzijde poortgebouw

bron: Begijnhof_brochure-J-COOLS.pdf
herentals-begijnhof-binnenzijde.jpg
Begijnhof Herentals: tekening huidige situatie: poortgebouw binnenzijde

Niet van een foto voorzien komt hier nog de zijkant in beeld via een tekening. Maalkruisen bovenin, rechts een hexagram en links nog een spoor van een ander teken.
 
 

bron: Begijnhof_brochure-J-COOLS.pdf
herentals-begijnhof-zijkantpoort.jpg
Herentals Begijnhof: zijkant poortgebouw

Poederlee
 
De kerk van het heggedorp Poederlee (Poeyel) van St Jan de Doper. Veel is er op metseltekengebied niet te ontdekken, maar toch een enkel kruis-ruit combi, zoals het ooit lijkt bedoeld te zijn  geweest.
 

belgie040poederlee-kl.jpg
Poederlee

Op deze zuidmuur een groot maalkruis met daarin een kleinere ruit.
 

belgie039poederlee-kl.jpg
Poederlee: kerk

Poederlee: de Heggekapel

De jaarlijkse ommegang heeft betrekking op deze Heggekapel, waardoor het dorp ook wel Heggedorp genoemd wordt.
Om kwaadwillende geesten te weren werd voorop de kapel bovenin  een groot maalkruis gemetseld.
 
 

belgie044poederlee-kl.jpg
Poederlee: de Heggekapel

belgie045poederlee-kl.jpg
Poederlee: de Heggekapel

Pulle: St Pieter en Pauluskerk
 
Volgens bodemvondsten was Pulle reeds in de Romeinse Tijd bewoond. De naam is afgeleid van Pul of Puldre wat moeras betekent. Ook Pulle was in de loop der tijden eigendom van verschillende heren.
De parochiekerk, toegewijd aan St. Pieter en St. Paulus wordt reeds in 1255 vermeld.

bron: www.zandhoven.be
pullekerk.jpg
kerk van Pulle

Helaas toen ik hier kwam, zag ik iets, half verborgen achter hekwerk: een ornamenteel ruitpatroon, waar geen speciale betekenis aan ontleend kan worden.
 
 

belgie053pulle-kl.jpg
Pulle : kerk

Zandhoven
 
Nog voor de Romeinse tijd was Zandhoven al bewoond. In de 4de of 5de eeuw werd Zandhoven gesticht door de Franken. Daarom zijn er de typische driehoekige dorpspleinen. In 1183 wordt de naam Zandhoven voor het eerst in de geschiedenis vermeld. Het werd dan wel als SANTHOVEN geschreven. Eerst was er het beroepshof. Dat werd na de 18de eeuw vervangen door het vredegerecht.
 
De kerk is gewijd aan St Amelberga.
 
 

wapenschild_zandhoven_met_sint_amelberga.jpg
Wapenschild met Amelberga

De heilige Amelberga van Temse, overleden 772, stamde uit het huis der Pippiniden en werd door haar tante Landrada opgevoed in het klooster van Munsterbilzen en werd daarom ook soms Amalberga van Munsterbilzen genoemd. Ze heeft echter niet van doen met een naamgenoot van Maubeuge.

Zij werd ten huwelijk gevraagd door Karel Martel maar weigerde. Volgens haar vita zou haar aanbidder haar arm hebben gebroken toen die haar naar het altaar wilde slepen.

Er worden aan Amelberga ook enkele wonderen verbonden. Volgens haar vita zou zij mensen gered hebben van reusachtige vissen die opstegen uit de rivieren. Een grote vis zou haar hebben aangeboden om haar op zijn rug over de Schelde te brengen.
Na haar overlijden, voer haar kist op het water zonder roeiers, onder begeleiding van gelijkaardige reusachtige vissen. In de iconografie is haar attribuut dan ook een reusachtige vis (volgens jongere tradities zou dit een
steur zijn).

Zij is de patrones van de landbouwers en de zeelui. Te Temse wordt zij aanroepen tegen arm- en schouderpijnen, schipbreuk, koorts en hagel.

Toen Amelberga, een in de achtste eeuw levende Benedictinessenabdis uit het Huis der Pippiniden, na haar overlijden uit de abdij van Munsterbilzen per boot op de Schelde naar Temse gebracht werd, volgde een hele stoet steuren haar. Reeds tijdens haar leven had een grote steur aangeboden haar over de Schelde te brengen.

belgie061zandhoven-kl.jpg
Zandhoven

Dit deel van de gevel is getooid met een groot kalvariekruis. Dat kan niet missen, maar nu.... scrol maar omlaag.
 
 

belgie056zandhoven-kl.jpg
Zandhoven

Dit is echt een zoekplaatje. Klik erop om te vergroten en zoek verder. Een ruit en een maalkruis gevonden? OK !
 

belgie057zandhoven-kl.jpg
Zandhoven

En nog even checken of het klopt.... De ruit is dubbelconcentrisch uitgevoerd.

belgie058zandhoven-kl.jpg
Zandhoven: detail van foto hierboven

BACK

START

NEXT