Bovenlichten en snijramen in Nederland

Middeleeuwse metseltekens Belgie 2.3-1 Antwerpen

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Tongerlo: de Abdij

belgie001tongerlo-abdij-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: poortgebouw

Als we bovenstaande poort passeren komen we op een groot binnenplein. Midden op het plein zien we de tiendschuur, ook Boerenkrijgschuur genoemd, omdat ze door de brigands (*) werd gebruikt tijdens de boerenopstand van 1798 tegen de Fransen.
De tiendschuur is gebouwd in 1618 onder Abt Adriaan Stalpaerts waarbij ze dienst deed als graanschuur. De tienden slaan op een belasting van 10 %.
 
(* Brigand is de naam die de Fransen gaven aan de Vlaamse opstandelingen die in de Boerenkrijg tegen de Franse bezetter streden op het einde van de 18e eeuw. In de Franse taal betekent brigand gewoon struikrover. ...)

belgie014tongerlo-abdij-tiendschuur-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

belgie007tongerlo-abdij-tiendschuur-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

Het jaartal AN 1618 zien we op de gevel. Bovenin een hart met daar meteen van onderen inpassend/overlappend: een ruitfiguur. Er is een soort compositie van beide vormen gemaakt. Klik op de foto's om het duidelijker te zien.

belgie009tongerlo-abdij-tiendschuur-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

In natuursteen zijn een paar kleine nisjes aangebracht (zie foto onder). De betekenis blijft onduidelijk: werd er een kaars in gezet of een klein heiligenbeeldje?
 
 

belgie010tongerlo-abdij-tiendschuur-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

Op de achterzijde van de tiendschuur is in een nieuwere muur het jaartal 1902 ingemetseld.
 

belgie011tongerlo-abdij-tiendschuur-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

Op de ommuring van de abdij heb ik diverse metseltekens gevonden. Heel duidelijk is een ruit, bestaande uit 3 concentrische ruiten.
Links het teken dat men wel geploegd akkerland noemt, hangend aan een ruit. Tezamen kan het heel goed een zinnebeeld zijn voor: hoop op een goede oogst.
 

belgie003tongerlo-abdij-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: buitenzijde abdijmuur

In het rechter muurpaneel bovenin een ornamenteel ruitpatroon met daaronder een teken dat mogelijk een monstrans moet voorstellen. Als dit een plausibele verklaring is, kan de ruit hier de hostie voorstellen. Ook dat is het verder onderzoeken waard in hoeverre een simpele ruit die betekenis al kan hebben gehad.
 
In dit ruitvormige deel van de 'monstrans' zien we een wijdingskruisje.

belgie006tongerlo-abdij-kl.jpg
Abdij van Tongerlo: abdijmuur

Op dit stuk van de muur 3 maalkruisen op rij. Drie op rij betekent maximale zeggingskracht: kwaadwillende geesten: blijf weg!!!

foto: Marc Robben
tongerlo-abdij48.jpg
Abdij van Tongerlo: omheiningsmuur abdij

Foto onder: Twee gekoppelde odaltekens, die tevens een hart vormen. In de Germaanse cultuur was de odal-slinger een geliefd symbool.
Het teken stond voor het eigenerfd grondbezit en drukte iets uit in de zin van rechtmatig eigendom gekoppeld aan het recht om maatschappelijke functies te bekleden. De term eigenerfd is wat vreemd, maar geen drukfout.
De kloosters gedroegen zich in dezen dus niet anders dan de eigenerfde boeren.
De combinatie van het hart met de odaltekens zou kunnen wijzen op de betekenis: liefde voor deze plek.
Maar eerlijkheid gebiedt ook een andere uitleg: het kan best spielerei zijn van het monogram A V wat tevens een hart vormt.
 
 

foto: Marc Robben
tongerlo-abdij69.jpg
Abdij van Tongerlo: omheiningsmuur abdij

Tongerlo: kapel van O.L. Vrouwe ten Eik
 

Op de plaats van de huidige kapel stond meer dan drie eeuwen geleden een eikenboom met daaraan een klein Onze-Lieve-Vrouwbeeldje. Veel mensen kwamen bij dit beeldje Maria vereren.
 
Prelaat Verbraeken van de abdij wenste daarom een meer geschikte plaats voor het beeld. In 1640 werd de eik verwijderd om er een eenvoudige kapel in rode handgemaakte steen te bouwen. Aan de linkerkant van de kapel bevinden zich de gedenkstenen en wapenschilden van de familie de Trannoy. In de loop der jaren werd de kapel meerdere malen vergroot. In 1978 werd ze grondig gerestaureerd.

belgie018kapel-olv-ten-eik-kl.jpg
Kapel van Onze-Lieve-Vrouw ten Eik te Tongerlo

Op de achterwand een hart met daaronder het jaartal 1639.
Het hart is een verwijzing naar de Mariaverering.

belgie016kapel-olv-ten-eik-kl.jpg
Kapel van Onze-Lieve-Vrouw ten Eik te Tongerlo

BACK

START

NEXT