Bovenlichten en snijramen in Nederland

Afweerkruisen op boerderijen 1.4-6 Zuid-Holland

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

Magische tekens met een lang leven !

Weipoort ( bij Zoeterwoude)
 
Tot mijn grote verrassing kom ik, op een fietstochtje bij mij in de buurt door het buurtschap Weipoort, ineens een oude boerderij met een heus metselteken op de voorgevel tegen.
Volgens de huidige bewoner schijnt het huis uit 1650 te stammen en heeft het linker gedeelte, waar ook het metselteken op zit, ooit nog dienst gedaan als schuilkerk.
 
Nog een beetje geschiedenis: het ontginnen, ofwel droog steken van de turf (ontvenen)  van het gebied De Weipoort is rond 1200 gestart. In 1450 wordt overigens voor het eerst de naam Weipoort gebruikt, dat op het geringe aantal (weinig) bewoners slaat.
 
Naast het maalkruis zijn er op boerderijen van de Weipoort hartjes en kruisjes te vinden boven de luiken van de melkkelder. Daar gaan we op deze pagina eens wat verder naar kijken.
 
 

weipoort100_0011-kl.jpg
Weipoort: krukboerderij, tenminste al van 1650.

Boven de luiken van de melkkelder zien we de streekgebonden zwarte hartjes met kruisteken.
Het grote maalkruis bevindt zich meer naar rechts op de gevel.

weipoort100_0012-kl.jpg
Weipoort: detail van deze boerderij

Dat zich boven elk luik van de melkkelder een hartje met kruisteken bevindt, is een sterke aanwijzing dat het inderdaad een geestenwerende bedoeling had.
 

weipoort100_0010.jpg
Weipoort: idem: met hartjes en kruisjes boven de luiken van de melkkelder

Weipoort 2
 
Vlak bij bovenstaande boerderij is er nog zo'n oudje. Deze oogt nieuw, maar dat komt omdat hij nog maar onlangs onder een pleisterlaag vandaan is gekomen. Ook deze is al wel 350 jaar oud.
Boven de luiken van de melkkelder zijn hier 2 hardstenen kruisjes ingemetseld.

weipoort100_0015-kl.jpg

Weipoort 3
 
En hier staan de kruisjes boven het hartje..

dsc06204weipoort-kl.jpg
Weipoortseweg..

dsc06208weipoort-kl.jpg
Weipoortseweg..

Ackerdijkse plassen
 
Op de muren van deze oude boerderij uit ca 1660 geen speciale metseltekens. Enkel de geschilderde afweertekens boven luiken van de melkkelder. Wat wel duidelijk wordt, is dat de boer roomskatholiek was.
 
De betekenis volgens overlevering: dit teken weert de duivel van melk en zuivel.
 
IHS wordt vaak verklaard als de beginletters van Iesus Hominem Salvator (Jezus de Redder der Mensen), maar eigenlijk zijn het de eerste drie Griekse letters van de naam Jezus (ΙΗΣΟΥΣ)[1].

Een andere verklaring is : In Hoc Signo (In dit teken (zult gij overwinnen)), als verwijzing naar de droom die de Romeinse keizer Constantijn de Grote gehad zou hebben[2].
Dit monogram kwam op in de Hoge Middeleeuwen. In de Oudheid werd het monogram XP (XP van Christos) meer gebruikt.
IHS vindt men terug op kerkgevels, biechtstoelen, bidprentjes en ook op oudere kazuifels.

Het monogram werd vooral gebruikt door de welgestelde katholieke orde de Jezu´eten. Het komt boven melkkelders in een ruime straal rond Delft voor. Deze regio werd in belangrijke mate door Jezuieten bediend.

Het zou toch mooier zijn als Natuurmonumenten ook dit oude culturele element had meegenomen in de restauratie.  DOEN!!! ALSNOG!!!

ackerdijkseplassen100_0008-kl.jpg
boerderij natuurmonumenten ackerdijkse plassen

ackerdijkseplassen100_0007-kl.jpg
Ackerdijkse plassen: Kruistekens boven de luiken van de melkkelder

Pijnacker : Noordweg 39
 
De kruisjes zijn hier in de 17e eeuw als een ruitvormig metselteken aangebracht.
 

5-12-2010pijnacker018-kl.jpg
Pijnacker: Noordweg 39. boerderij uit 1666

Pijnacker : Nieuwkoopseweg 46
 
Ook bij deze historische boerderij uit het eerste kwart van de 19e eeuw (Nieuwkoopseweg 46) zien we de IHS-kruisjes boven de luiken van de melkkelder.
 

dsc00617pijnacker-kl.jpg
Pijnacker: nieuwkoopseweg 46

dsc00616pijnacker-kl.jpg
Pijnacker: Nieuwkoopseweg 46

Pijnacker : Nieuwkoopseweg 34
 
En dan nog een eindje verder langs dezelfde weg een modernere variant in hardsteen met de letters IHS.
Het toont aan dat het geloof in de magie van dit teken onder de katholieke boerenbevolking in deze streek erg sterk is geweest en niet gemakkelijk opgegeven werd.
 

dsc00618pijnacker-kl.jpg
Pijnacker: Nieuwkoopseweg 34

Voor meer info en foto's over afweerkruisen op boerderijen en molens, ga naar de volgende pagina's:

BACK

START

NEXT