Bovenlichten en snijramen in Nederland

Middeleeuwse metseltekens 1.3-2 Zeeland

Home
Over mijzelf
Bovenlicht van de maand
Wat zijn bovenlichten?
Wat is nieuw?
Bovenlichten in de diverse stijlperioden
Naar bijzondere items
Oorsprong van de Symbolen
Geschiedenis glas, gevels en bouwkunst
Oude prenten, gravures en foto's
Middeleeuwse metseltekens
Tympanen
Schamels
Romeinse jaartallen
Oorsprong Byzantijnse kandelaars
Vertikale slijpgleuven
Renovatie en restauratie
Buitenlandse voorbeelden van bovenlichten
Web links
Gastenboek en contact
Zoeken op deze site
Wat is triest

BACK

START

NEXT

renessedsc01761-kl.jpg
Renesse: dorpskerk

Renesse
 
Renesse is een ringdorp met in het midden van de ring de Jacobuskerk, een gotisch gebouw waarvan de toren dateert van voor 1458. Het schip dateert uit de 16e eeuw. Het hoofdaltaar was gewijd aan Jacobus Maior, de heilige van Santiago de CompostelIa.
De kermis in Renesse is nu nog altijd omstreeks de 24e juli, de naamdag van Jacobus.
De aanwezige metseltekens bevinden zich op het schip en niet op de toren.
 
Renesse wordt voor het eerst genoemd in 1244 als "Riethnesse". Het is afgeleid van riet en neus, wat landtong betekent. De heren van Renesse vormden vroeger een invloedrijk geslacht in Zeeland en hadden ook hun kasteel in Renesse:slot Moermond.

 

renesse100_0039kl.jpg
Renesse (Schouwen-Duiveland)

Rechts van de toren zien we een calvariekruis tezamen met een hart en een in vieren gedeelde ruit, waar men op de site van de kerk een anker in ziet, zodat de trits: geloof, hoop en liefde is uitgebeeld.
Onderwijl, toen ik bezig was de foto te maken, passeerde er een ooievaar. Nog zeker geen dagelijks beeld in Renesse, zo hoorde ik van de dorpsbewoners.

renesse100_0037-kl.jpg
Renesse: metseltekens rechts van de toren

renessedsc01758-kl.jpg
Renesse: kerktoren

renessedsc01765-kl.jpg
Renesse zuidzijde kerk

Dit teken gaat beetje schuil achter de heesters. De poten van het maalkruis lopen naar onderen nog wat verder door (niet te zien op de foto), maar er zitten geen verdere 'versieringen' meer aan.

renessedsc01760-kl.jpg
Renesse: zuidzijde kerk- detail

Domburg (Walcheren)
 
Domburg heeft een oude geschiedenis. Uit opgravingen blijkt dat Romeinen er al een nederzetting hadden en men heeft de resten gevonden van een Nehallenniatempel.
Tegen de invallen van de Noormannen in de 9e en 10e eeuw werden op Walcheren 3 ringwalburchten aangelegd: eentje in Souburgh (= zuidburg), de andere beide werden Middelburg en Domburg (=duinburg).
 
Vlak in de buurt lag de handelsplaats Walichrum (waar de naam Walcheren van is afgeleid).
Vermoedelijk bezat Walichrum het eerste en oudste kerkje. Westkapelle en Oostkapelle waren al voor 1067 als dochterkerken gesticht.
In de 13e eeuw bestaan er 2 Domburgen: Dumburgh infra castellum en Dumburgh extra castellum. Beide hadden toen een kerk.
 
Er was een kerkje binnen de versterking, gewijd aan St. Agatha, dat gesticht was door Oostkapelle. Maar dit kerkje werd in de 13e eeuw afgebroken en met toestemming van de bisscop van Utrecht weer heropgebouwd in Aagtekerke (= St. Agathakerk).
 
De andere kerk (met toren) bevond zich buiten de burcht en was gesticht door Westkapelle en was gewijd aan St. Jan.
 
De huidige Domburgse toren ervan is 38 meter hoog. De toren dateert uit 1250, de oudste delen van de kerk zijn van l300. In 1572 werd ook Domburg grotendeels door de Watergeuzen verwoest. De kerk werd in de 17e en in de 18e eeuw gerestaureerd doch ging in 1848 na blikseminslag opnieuw door brand totaal verloren, waarbij ook veel daar bewaarde Nehalennia-stenen niet meer konden worden gered.
Daarna volgde herbouw, en onlangs, nogmaals, een nieuwe restauratie.
 
Metseltekens vinden we hier hoog op de toren. Kennelijk is dat deel van de toren in de 15/16e eeuw gebouwd of herbouwd.
Op de hoogste trans zien we naar alle vier de kanten muurtekens. Helaas zijn ze erg slecht zichtbaar. De eerste keer, toen ik in Domburg kwam, had ik ze niet eens gezien. Nu trof ik het niet met het weer: geen aangenaam strandweer. Op de foto's is het contrast iets versterkt, om de tekens net wat beter zichtbaar te maken. Klik de foto's aan voor een betere resolutie.
 

domburg100_0066-kl.jpg
De kerk van Domburg (Walcheren)

Rondje om de kerk
 
Een rondje om de kerk van Domburg leverde de volgende torenfoto's op:

domburg100_0052-kl.jpg
Domburg: oostzijde toren

domburg100_0057-kl.jpg
Domburg: zuidzijde toren

De tekens op de westzijde (zie foto hieronder) zijn niet meer te onderscheiden. Wel dat er tekens gezeten hebben.

domburg100_0060-kl1.jpg
Domburg: westzijde toren

domburg100_0061-kl.jpg
Domburg: noordzijde toren

Aagtekerke
 
Op het eiland Walcheren bevinden zich een aantal fraaie middeleeuwse kerkjes.
Aagtekerke is daar nog een mooi voorbeeld van. De plaatsnaam verwijst naar St. Agatha (225-251). Zij stierf tijdens christenvervolgingen onder keizer Decius - volgens de legende - omdat ze geen seks wenste met een Romeinse landvoogd en haar kuisheid tot het uiterste, ondanks alle martelingen, bleef verdedigen. Zij was een van de eerste heiligen van de katholieke kerk en ongelooflijk populair, ook in ons land.
 
St. Agatha is primair de beschermheilige tegen vuur en alles wat hieraan vasthangt: brand, vulkanische erupties en andere natuurrampen. Vele brandwondencentra in Europa zijn dan ook naar haar vernoemd. Ze is beschermheilige van klokkenmakers omdat haar afgesneden borsten, liggend op een schaal, lijken op 2 klokken. Luidklokken zijn naar haar genoemd. 
 
Ook is ze patrones van vele vrouwelijke beroepen en kwalen zoals: herderin, vrouwen met borstkanker, onvruchtbaarheid bij vrouwen, pleegmoeders...
Agatha werd b.v. vereerd in Beverwijk. In Delft had je het St. Agathaklooster (het latere Prinsenhof) en bij Leidschendam had je de St. Agathaberg, waar ze zou zijn verschenen.
 
Op de de noordzijde en de zuidzijde van de Aagtekerker toren zijn metseltekens aangebracht.
 

aagtekerke100_0098-kl.jpg
Aagtekerke zuidzijde kerk

Er is hier aan de noordzijde van de toren wel symmetrie toegepast: bovenaan twee in vieren gedeelde ruiten met daar onder, rechtonder elkaar: twee maalkruisen.
 

aagtekerke100_0091-kl.jpg
Aagtekerke (Walcheren): noordzijde toren

Op de zuidzijde van de toren van Aagtekerke: het calvariekruis, de vuurslag, het maalkruis en een gevierendeelde ruit.
 

aagtekerke100_0094-kl.jpg
Aagtekerke: zuidzijde toren

BACK

START

NEXT